رهپویه هنرهای نمایشی

رهپویه هنرهای نمایشی

کارکرد ژانرهای تلفیقی در سینمای بحران (مطالعه‌ای انتقادی بر سه اثر منتخب از سینمای ایران در دوران کرونا) (۱۳۹۹–۱۴۰۲)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی‌ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران
چکیده
بازتعریف کارکرد ژانرهای تلفیقی در سینمای ایران در دورۀ همه‌گیری کرونا و پس از آن (۱۳۹۹–۱۴۰۲)، به یکی از مسائل محوری در تحلیل گفتمان سینمایی بحران تبدیل شده است. این پژوهش با طرح این سؤال که ژانرهای تلفیقی در سینمای ایرانِ دورۀ بحران کرونا چگونه توانسته‌اند تجربۀ زیستۀ جمعی را بازنمایی کنند؟» به بررسی ساختارهای روایت، فرم‌های زیبایی‌شناختی و ابعاد ایدئولوژیک در سه فیلم شاخص این دوره می‌پردازد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای انتقادی است. سه فیلم منتخب دشت خاموش، موقعیت مهدی و مرد بازنده از منظر چگونگی تلفیق ژانر، کارکردهای روایی، بازتاب تجربه زیستۀ بحران، و ظرفیت‌های معنایی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در این آثار، تلفیق ژانرها صرفاً راهکاری فرمی نبوده، بلکه پاسخی فرهنگی به اضطراب، سوگ و گسست‌های اجتماعی ناشی از بحران کرونا بوده است. در دشت خاموش، ساختار ایستا و مینیمالیستی با زیبایی‌شناسی سکوت و حذف کنش، تعلیق روانی و ترومای جمعی را بازنمایی می‌کند. موقعیت مهدی با بهره‌گیری از فرم بیوگرافی-حماسی-ملودرام، خاطرۀ ملی را با تجربۀ سوگ و فقدان شخصی تلفیق می‌کند. مرد بازنده نیز با درهم‌آمیزی ژانر پلیسی، اجتماعی و روان‌شناختی، جامعه‌ای بی‌اعتماد و پریشان را در دل روایتی گسسته و ذهن‌محور به تصویر می‌کشد. این پژوهش نشان می‌دهد که ژانرهای تلفیقی در سینمای بحران، به مثابه میانجی‌هایی میان فرم و محتوا، توانسته‌اند زبانی روایی خلق کنند که برای بازنمایی تجربه‌های پیچیده، گنگ، چندلایه و متزلزل دورۀ کرونا مناسب است. تلفیق ژانری نه‌تنها به بازنمایی بحران یاری رسانده، بلکه بستری برای مقاومت زیبایی‌شناختی و بازاندیشی فرهنگی در زیست اجتماعی فراهم کرده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Function of Hybrid Genres in Crisis Cinema (A Critical Study of Three Selected Iranian Films During the COVID-19 Era, 2020–2023)

نویسنده English

Alireza Azizi
MSc. in Art Research, Faculty of Art, University of Neyshabur, Neyshabur, Iran.
چکیده English

The redefinition of hybrid genre functions in Iranian cinema during the COVID-19 pandemic (2020–2023) has become a subject of critical importance. This period, marked by profound social, psychological, and cultural transformations, prompted Iranian filmmakers to move beyond traditional genre conventions and explore flexible, multilayered, and often ambiguous narrative structures. This qualitative study employs a critical content analysis approach to examine three representative films from this era, focusing on genre hybridity, narrative structure, aesthetics of crisis, and the cinematic representation of lived experiences during the pandemic. The central research question addresses how hybrid genres in Iranian crisis cinema have mediated the collective experience of trauma and uncertainty. Findings reveal that genre hybridity in these films is not merely a formal strategy but serves as a cultural mechanism to articulate complex emotional and social realities. The selected works—The Wasteland (2020), Mahdi’s Position (2021), and The Loser Man (2022)—each demonstrate distinct approaches: from poetic realism and narrative minimalism to non-linear memory reconstruction and psychological ambiguity. These films collectively challenge linear storytelling and genre purity, offering new cinematic languages to express anxiety, institutional distrust, collective grief, and narrative discontinuity. The study concludes that hybrid genres function as narrative mediators between form and social meaning, enabling a cinema of open-ended, affective, and reflective storytelling. In the context of a national crisis, this genre hybridity fosters aesthetic resistance and facilitates new modes of public memory and shared emotional experience—something conventional narratives fail to provide.

کلیدواژه‌ها English

Iranian Cinema
Cinema
Hybrid Genre
Crisis Narrative
COVID-19
Critical Analysis

  • تاریخ دریافت 06 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 13 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 14 مرداد 1404