رهپویه هنرهای نمایشی

رهپویه هنرهای نمایشی

تأثیر طراحی صحنه و لباس در ایجاد دریافت متقابل میان اجراکنندگان و تماشاگران در نمایش‌های پست‌مدرن ایرانی (نمونۀ موردی نمایش ملانصرالدین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، رشتۀ پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه نمایش، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران .
چکیده
این پژوهش به بررسی نقش طراحی صحنه و لباس در شکل‌گیری دریافت متقابل میان اجراکنندگان و تماشاگران در نمایش‌های پست‌مدرن ایرانی می‌پردازد. تئاتر پست‌مدرن با گسست از ساختارهای روایی کلاسیک و فاصله‌گیری از شیوه‌های سنتی اجرا، بر شکل‌دهی تجربۀ چندوجهی و مشارکتی مخاطب تأکید دارد. نمایش ملانصرالدین، که مورد مطالعۀ این تحقیق قرار گرفته، در فضایی طراحی شده است که تماشاگران بر روی یک سری تاب‌ها در وسط صحنه نشسته‌اند و هفت دایرۀ اجرایی دور آنها قرار گرفته‌اند؛ در هر دایره، بازیگران با زبانی غیرمستقیم روایتی مجزا را در پیوند با یک نمایشنامۀ کلاسیک یا الگویی سنتی و آشنا مثل نقالی یا سیاه‌بازی ارائه می‌دهند، بی‌آنکه ساختار اپیزودیک یا روایت خطی بر اجرا حاکم باشد. ضرورت انجام این پژوهش از آن جهت است که طراحی صحنه و لباس، به‌ویژه در آثار پست‌مدرن که ساختارهای روایی و بصری متعارف را کنار می‌گذارند، نقش مهمی در ایجاد فضای دریافت و تعامل دوسویه بین اجرا و مخاطب ایفا می‌کند، اما تاکنون به شکل تخصصی و منسجم به این موضوع پرداخته نشده است. هدف این پژوهش، شناسایی ظرفیت‌های بصری طراحی صحنه و لباس در تقویت ارتباط فعال و چندلایه میان اجرا و تماشاگر است. تحقیق به شیوۀ کیفی و با روش تحلیل محتوا انجام شده است. در این نمایش، صحنه با ساختاری دایره‌ای امکان خوانش سیال و مشارکتی را برای تماشاگر فراهم می‌آورد. طراحی لباس‌ها نیز مینیمالیستی و ساده، با رنگ‌های طوسی مایل به نقره‌ای و بدون بافت یا تزئینات پیچیده است که موجب تمرکز مخاطب بر کنش جسمانی و ریتم اجرای بازیگران می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که استفاد‌ۀ هوشمندانه از عناصر ساده و معناگرایانه در طراحی صحنه و لباس، فضای تفسیرپذیر و پویایی را در اجراهای پست‌مدرن به وجود می‌آورد و به شکل‌گیری تجربۀ احساسی و مشارکتی تماشاگر یاری می‌رساند. نمایش ملانصرالدین به دلیل بهره‌گیری دقیق از این رویکردها، ظرفیتی ممتاز برای تبدیل‌شدن به الگویی معتبر در طراحی اجرایی تئاتر پست‌مدرن ایران دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Impact of Stage and Costume Design on Creating Mutual Reception Between Performers and Audiences in Iranian Postmodern Plays (Case Study: Mulla Nasreddin Play)

نویسندگان English

Neda Ghosi 1
Ali Pouyan 2
1 MA in Art Research, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Theater, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

Postmodern theatre, by breaking away from classical narrative structures and distancing itself from traditional performance methods, emphasizes creating a multifaceted and participatory experience for the audience. In this context, stage and costume design not only serve aesthetic purposes but also play a crucial role in generating meaning, establishing interactive spaces, and guiding audience perception. This study aims to explore the visual potential of stage and costume design in enhancing active engagement between performers and spectators. The necessity of this research lies in the fact that these aspects have rarely been examined in a focused and systematic way within the context of Iranian postmodern theatre. The methodology is qualitative, based on content analysis of the play Molla Nasreddin. Findings indicate that the deliberate and symbolic use of visual elements can create an interpretive and participatory atmosphere, shaping an emotional, cognitive, and interactive experience for the audience. Accordingly, Molla Nasreddin can be regarded as a compelling model of postmodern theatre in which stage and costume design are not merely complementary components but fundamental frameworks for the construction of meaning and experience.

کلیدواژه‌ها English

Stage Design
Costume Design
Reciprocal Perception
Postmodern Theater
Molla Nasreddin Play
Performer-Audience Interaction

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 27 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 10 تیر 1404