رهپویه هنرهای نمایشی

رهپویه هنرهای نمایشی

وجوه مذهبی و آیینی تراژدی یونانی: اهمیت متن‌ها و زمینه‌های آغازین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه آموزشی ادبیات نمایشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران
2 استادیار، پژوهشکده هنر فرهنگستان هنر، تهران، ایران.
چکیده
تراژدی‌های یونانی علاوه‌بر وجوه جهان‌شمول واجد وجوه دیگری هستند که در زمینۀ فرهنگی خود در زمان و مکانی که خلق شده و به صحنه رفته‌اند، برای مخاطبان مستقیمشان، یعنی مردمان آتن باستان، معنادار بوده‌اند. زمینۀ آیینی و مذهبی تراژدی یونانی در تولید معناهای آثار حائز اهمیت بسیار بوده است. در این مقاله با بررسی متن برخی نمایشنامه‌ها و نیز آیین‌های کهنی که با اجرای تراژدی‌ها در پیوند بوده‌اند، کوشیده‌ایم این زمینه‌ها و بسترها را بازسازی کنیم. روش انجام این پژوهش توصیفی‌ـ‌تحلیلی بوده و در ذیل مطالعات کلاسیک (classical studies) می‌گنجد. به مدد این روش تلاش شده تا ضمن مطالعۀ دقیق (close reading) متون نمایشنامه‌های انتخابی اهمیت متن‌ها و زمینه‌های آغازین در فهم پیچیدگی‌های تاریخی و معنایی این نمایشنامه‌ها نشان داده شود. به‌این‌ترتیب دریافتیم که تراژدی‌های یونانی جایگاهی بوده‌اند برای کاوش در پرسش‌ها و تردیدهای مذهبی و الهیاتی و حتی به نوبۀ خود پاسخ‌هایی برای این پرسش‌ها فراهم می‌آورند؛ تراژدی آنتیگونه اثر سوفوکلس در بطن خود پرسشی بنیادین در باب ماهیت و کارکرد مذهب پولیس را طرح می‌کند و تراژدی اورستس اثر ائوریپیدس مفهوم مذهبی عاملیت دوگانه و نیز پرسش بنیادین دیگری دربارۀ تقابل احکام خدایان و قانون آدمیان را پیش می‌کشد. نیز کوشیده‌ایم عناصر آیینی و مذهبی را در نمایشنامه‌های نیازآوران آیسخولوس که بافت داستانی یکسانی دارند، بررسی کنیم تا نشان دهیم که آیین و مذهب باستانی در متن تراژدی‌ها چه نقش پررنگی دارند و دریافتیم که نمایش ائوریپیدس پرسش‌های بنیادین تازه‌ای را در باب چیستی و مفهوم گناه و چرایی اطاعت از فرمان خدایان طرح می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که در هرگونه مطالعۀ تراژدی‌های یونانی باید به زمینۀ آیینی اجرای آن‌ها توجه ویژه داشت. نیز از رهگذر این پژوهش دریافتیم که این نمایش‌ها در اثنا و بر بستر آیین‌هایی مذهبی پرسشگرانه‌ای اجرا می‌شده‌اند که الزاماً و همواره در اختیار مخاطب امروزی نیست و به منظور جلوگیری از پاره‌ای سوءتعبیرهای مدرن، کوشش در راستای فهم معناهای زمینه‌مند آنها الزامی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Religious and Ritualistic Aspects of Greek Tragedy: The Importance of Initial Texts and Contexts

نویسندگان English

Meqdad Javid Sabaghian 1
Majid Parvanehpour 2
1 Assistant Professor, Department of Dramatic Literature, Faculty of Arts, Damghan University, Damghan, Iran
2 Assistant Professor, Art Research Institute, Academy of Arts, Tehran, Iran.
چکیده English

In addition to universal aspects, Greek tragedies have other meaningful aspects in their cultural context at the time and place they were created and staged for their direct audience, that is, the people of ancient Athens. Greek tragedies' ritual and religious background have been very important in producing the meanings of the works. In this paper, by examining the text of some plays as well as the ancient rites that were connected with their performance, we’ve tried to reconstruct these contexts and foundations. Thus, what we found is that Greek tragedies have been a place to explore religious and theological questions and doubts, and they even provide answers to these questions. Antigone by Sophocles raises a fundamental question about the nature and function of the religion of the polis, and the Orestes by Euripides proposes the religious concept of dual agency as well as another fundamental question about the conflict between the laws of God and the law of men. We have also tried to examine the ritual and religious elements in The Suppliants by Aeschylus to show that ancient religions and rituals play a prominent role in the text of the tragedies and we found that Euripides' play raises new fundamental questions about the essence and concept of sin and why to obey the command of the gods.

کلیدواژه‌ها English

tragedy
rituals
Antigone
Orestes
The Suppliants

  • تاریخ دریافت 21 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 12 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 24 مهر 1403